Hôm qua, một tin nhắn từ phòng giao dịch của Citigroup lọt vào terminal của tôi: họ đặt cược Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong tuần này. Tôi dừng tay khỏi dòng code Solidity đang debug, nhìn ra cửa sổ Tel Aviv. Trời đang tối dần, nhưng thị trường crypto thì đang sáng hơn bao giờ hết — ít nhất là trong tâm trí tôi.
Context
Fed đã tăng lãi suất 11 lần kể từ đầu 2022, đưa lãi suất quỹ liên bang lên 5,25-5,5%. Đây là mức cao nhất trong 22 năm. Nhưng từ giữa 2023, họ chuyển sang chế độ 'chờ và xem'. Mọi con mắt đổ dồn vào dữ liệu lạm phát và việc làm. Đối với crypto, lãi suất là chất keo kết dính giữa rủi ro và phần thưởng. Khi lãi suất cao, dòng tiền rẻ cạn, DeFi mất đi lực đẩy. Khi lãi suất đứng yên, thị trường thở phào — nhưng liệu có quá sớm?
Core Insight
Citigroup, với tư cách là một trong những nhà tạo lập thị trường trái phiếu lớn nhất thế giới, đã công khai vị thế của mình. Họ đặt cược rằng Fed sẽ không tăng lãi suất. Điều này tạo ra một hiệu ứng tự củng cố: càng nhiều người tin vào kịch bản đó, thị trường càng định giá nó vào giá tài sản. Nhưng trong thế giới blockchain, tôi gọi đó là 'đồng thuận giả'. Một đồng thuận chỉ đúng cho đến khi bằng chứng mới xuất hiện trên on-chain của nền kinh tế thực.
Thực tế, cược của Citigroup không chỉ là một vị thế tài chính — nó là một tín hiệu cho thấy hệ thống đang tin tưởng tuyệt đối vào ‘bài thơ đồng thuận’ của Fed: “Dữ liệu phụ thuộc”. Nhưng bài thơ ấy được viết bằng những chữ có thể thay đổi bất cứ lúc nào. Hãy nhìn vào điểm mù: Fed vẫn chưa nói ‘xong việc’. Họ chỉ nói ‘chưa cần làm gì thêm’. Sự khác biệt mong manh như một timestamp trên block cuối cùng trước khi chain fork.
Tôi nhớ lại năm 2017, khi tôi còn ở Zcash, dẫn dắt nhóm nghiên cứu zk-SNARKs. Tôi đã dành 8 tháng viết whitepaper 45 trang về bảo mật, nhưng quên mất rằng thị trường cần hiệu suất giao dịch, không phải lý thuyết thuần túy. Dự án IBO gọi được 12 triệu USD, nhưng code chưa bao giờ chạy. Bài học: đồng thuận kỹ thuật và đồng thuận thị trường là hai thứ khác nhau. Cũng như hôm nay, thị trường đồng thuận rằng Fed sẽ không tăng lãi suất, nhưng dữ liệu vĩ mô có thể phá vỡ đồng thuận đó bất cứ lúc nào.
Contrarian Angle
Điều gì xảy ra nếu Fed bất ngờ tăng lãi suất? Kịch bản này có xác suất thấp, nhưng hậu quả thì cực kỳ nghiêm trọng. Hãy tưởng tượng: nếu báo cáo việc làm tháng 8 cho thấy 300.000 việc làm mới, và CPI tháng 7 tăng 0,4% so với tháng trước, Fed sẽ buộc phải hành động. Khi đó, các vị thế đặt cược lãi suất không đổi sẽ sụp đổ. Và crypto, vốn đã phục hồi nhẹ nhờ kỳ vọng lãi suất đỉnh, sẽ chịu cú sốc đầu tiên. Thanh khoản sẽ biến mất khỏi DeFi nhanh hơn bạn nói 'liquidity crunch'.
Nhưng tôi thấy một điều thú vị hơn: ngay cả khi Fed giữ nguyên lãi suất, liệu thị trường có thực sự an toàn? Năm 2020, trong DeFi Summer, tôi từng phân tích mô hình AMM của Uniswap V2 và Balancer. Tôi viết một báo cáo 30 trang về bất cân xứng thông tin trong các pool thanh khoản. Kết luận: thanh khoản là thứ mỏng manh nhất. Nó chỉ tồn tại khi mọi người tin rằng nó tồn tại. Cũng giống như niềm tin vào Fed bây giờ. Một khi niềm tin lung lay, thanh khoản biến mất.
Takeaway
Sự đồng thuận là bài thơ viết bằng mã và niềm tin. Nhưng Fed không phải là một hợp đồng thông minh — nó có thể thay đổi quy tắc bất cứ lúc nào. Là những người xây dựng trong không gian phi tập trung, chúng ta nên nhớ: không có gì là 'too big to fail'. Cũng như không có gì là 'too certain to stay'. Hãy chuẩn bị cho mọi kịch bản. Và quan trọng nhất, đừng tin vào bất kỳ đồng thuận nào — hãy kiểm tra. Giống như chúng ta vẫn nói: Trust, but verify.
— Tel Aviv, 27/7/2024