Hà Nội, ngày 12 tháng 11 năm 2021 – Giữa làn sóng tăng trưởng chóng mặt của thị trường crypto toàn cầu, một hiện tượng có tên Axie Infinity đã đưa Việt Nam trở thành tâm điểm chú ý của giới đầu tư và phát triển blockchain. Với hơn 2 triệu người chơi hàng ngày vào thời điểm đỉnh điểm, phần lớn đến từ Philippines, Indonesia và Việt Nam, trò chơi nhập vai nuôi thú này đã chứng minh rằng mô hình chơi để kiếm tiền (Play-to-Earn) không chỉ là một câu chuyện marketing mà là một cuộc cách mạng về kinh tế số thực sự.
Bối cảnh: Từ một dự án indie đến kỳ lân Việt Nam
Axie Infinity, do đội ngũ Sky Mavis (có trụ sở tại TP. Hồ Chí Minh) phát triển, ra mắt từ năm 2018. Nhưng phải đến đầu năm 2021, khi thị trường NFT bùng nổ và nhu cầu tìm kiếm thu nhập thụ động tăng cao, Axie mới thực sự bứt phá. Người chơi mua ba con Axie (dạng NFT) để bắt đầu chiến đấu và kiếm token SLP (Small Love Potion) – một loại tiền mã hóa có thể đổi ra tiền mặt. Với những người lao động tại các nước đang phát triển, thu nhập từ Axie thường vượt xa mức lương tối thiểu.
Theo dữ liệu trên chuỗi, vào tháng 8/2021, doanh thu hàng ngày của Axie Infinity đạt đỉnh hơn 36 triệu USD, vượt qua cả các tựa game blockchain lớn khác. Sự phá vỡ tương quan chính là tín hiệu cho thấy không chỉ giá token tăng, mà số lượng người dùng thực sự tham gia vào nền kinh tế in-game đã tạo ra một vòng lưu thông giá trị khép kín. Ronin, sidechain Ethereum do Sky Mavis tự phát triển, đã giải quyết được vấn đề phí giao dịch đắt đỏ và tốc độ chậm, cho phép hàng trăm nghìn giao dịch mỗi ngày với phí gần như bằng 0.
Phân tích kỹ thuật và giá trị cốt lõi
Với tư cách là một người theo dõi ngành từ năm 2017, tôi nhận thấy điểm mạnh của Axie không nằm ở đồ họa (khá đơn giản) hay cốt truyện, mà ở cơ chế khuyến khích kinh tế được thiết kế tinh vi. Token SLP được tạo ra thông qua hoạt động chơi game, còn token AXS (quản trị) được stake và dùng để thưởng cho người chơi trong các sự kiện. Tuy nhiên, giống như bất kỳ nền kinh tế in-game nào, nó tồn tại rủi ro lạm phát: khi lượng SLP phát hành vượt quá nhu cầu đốt (để lai tạo Axie mới), giá SLP sẽ giảm mạnh. Điều này đã xảy ra vào cuối năm 2021, khi SLP từ mức 0.40 USD rớt xuống dưới 0.02 USD. Nói thật về tâm lý giao dịch, đám đông thường chỉ nhìn thấy lợi nhuận khi FOMO, mà quên rằng bất kỳ tokenomics nào cũng cần có điểm cân bằng giữa cung và cầu.
Góc nhìn phản trực giác về cơn sốt này
Không ít người cho rằng Axie Infinity chỉ là một trò chơi Ponzi tinh vi. Nhưng nhìn từ góc độ tác động xã hội, nó đã chứng minh rằng blockchain có thể tạo ra việc làm phi tập trung cho hàng triệu người, đặc biệt trong đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, điểm mù mà nhiều nhà đầu tư bỏ qua là: các dự án Play-to-Earn thành công nhất thường không dựa vào cộng đồng phương Tây, mà vào các thị trường mới nổi nơi chi phí cơ hội của lao động thấp. Nếu không có lực lượng lao động giá rẻ ở Đông Nam Á, mô hình này sẽ khó bền vững.
Đối với Việt Nam, Axie Infinity đã đặt nền móng cho một hệ sinh thái blockchain địa phương sôi động. Hàng loạt dự án clone (GameFi 2.0) ra đời, kéo theo sự quan tâm của các quỹ đầu tư mạo hiểm. Tuy nhiên, chính phủ Việt Nam cũng bắt đầu cảnh báo về rủi ro tiền ảo và yêu cầu các sàn giao dịch tuân thủ quy định. Theo bằng chứng on-chain, số lượng ví tương tác với các dApp Việt Nam tăng gấp 5 lần trong năm 2021, đưa Việt Nam vào top 10 quốc gia có tỷ lệ chấp nhận crypto cao nhất thế giới.
Takeaway cho người đọc
Câu chuyện của Axie Infinity cho thấy sức mạnh của thiết kế cộng đồng và cơ chế khuyến khích. Nhưng nó cũng là một lời nhắc nhở: khi thị trường tăng, mọi người dễ bị lóa mắt bởi những con số tăng trưởng. Bài toán thực sự là liệu nền kinh tế trong game có thể tạo ra giá trị lâu dài ngoài đầu cơ không? Hay câu hỏi đặt ra cho 2022: Liệu các dự án Việt Nam có thể vượt qua vòng đời hype để xây dựng sản phẩm thực sự?
